Opublikowano

Białoruś – inne miejscowości

BARANOWICZE  
Miasto w zachodniej części Białorusi, u wschodniego podnóża Wysoczyzny Nowogródzkiej, w obwodzie brzeskim. 173 tys. mieszkańców (1995). Prawa miejskie od 1919 r. Rozwinięty przemysł maszynowy (produkcja obrabiarek), środków transportu, włókienniczy i odzieżowy, ponadto materiałów budowlanych, drzewny i spożywczy. Ważny węzeł kolejowy. Muzeum krajoznawcze.

BIENIAKONIE
Miasteczko. Na cmentarzu przy kościele (z 1900r.) grób Maryli z Wereszczaków Puttkamerowej – młodzieńczej miłości A. Mickiewicza. Bieniakonie  zajęte zostały przez oddziały AK 08.01.1944 roku, oraz 06.04.1944 roku. W Bieniakoniach mieszkał polski poeta Michał Wołosewicz.

BOLCIENIKI 
Wieś. Dawny majątek hr. Puttkamerów. Za Wawrzyńca Puttkamera została wydana za mąż ( luty 1821 r.) i tutaj mieszkała Maryla Wereszczakówna.  Do dziś zachował się dwór z 1895 roku, zbudowany przez wnuka Maryli i tzw. suchy gaik (obecnie pomnik przyrody), w którym znajduje się głaz z wyrytym krzyżem na pamiątkę rozstania Adama i Maryli.

BORUNY 
Wieś. Późnobarokowa cerkiew bazyliańska z 1747-1757 roku. Dawniej miejsce pielgrzymek do cudownego obrazu Matki Boskiej. Obok klasztor bazylianów,  w murach którego znajdowała się szkoła ( tu kształcił się Ignacy Chodźko, autor „Pamiętników kwestarza” i Antoni Odyniec, filomata). Obecnie sanktuarium Matki Boskiej Boruńskiej.    

BRZEŚĆ (BREST) 
Miasto w zachodniej części Białorusi, nad Bugiem, ok. 300 tys. mieszkańców. Pierwsza wzmianka o Brześciu pochodzi z 1019 r. (Bereście). We władaniu książąt ruskich (XI – XIII w.), później wraz z Rusią zdobyty przez Litwę. Na mocy unii polsko-litewskiej znalazł się w granicach Rzeczpospolitej. Miejsce zawarcia unii brzeskiej (1596) i brzeskiego traktatu pokojowego (1918). Od 1919 r. w Polsce. W 1930 r. uwięzieno w twierdzy działaczy opozycji parlamentarnej (brzeski proces). W 1939 miejsce wspólnej defilady wojsk niemieckich i sowieckich uczestniczących w agresji na Polskę. Następnie pod okupacją sowiecką. Po 1944 r. na terytorium Białorusi. Ośrodek przemysłu spożywczego, włókienniczego, elektrotechnicznego. Ważny węzeł kolejowy w pobliżu granicy z Polską.
Zabytki: Brzeska twierdza, zespół fortyfikacji wzniesionych przez Rosjan przy ujściu rzeki Muchawiec do Bugu (wewnątrz twierdzy częściowo zachowane budowle sakralne). W czasie I wojny światowej została zdobyta przez Niemców w sierpniu 1915 r. W wojnie polsko – bolszewickiej toczyły się ciężkie walki w jej rejonie w miesiącach lipcu – wrześniu 1920 r., po których dostała się w ręce Rosjan. W wojnie obronnej 1939 r. Brzeska twierdza broniła się w okresie 14-17 września; zdobyta przez Niemców.

DRUJA  
Miasto. Istniał tu zamek z pocz. XV wieku, dziś pozostały jedynie obramowania ziemne. Kościół z 1643 roku wczesnobarokowy, ufundowany przez K.L. Sapiehę dla bernardynów. Obok klasztor bernardynów, barokowy z XVII wieku, cerkiew Błagowieszczeńska XVIII – XIX w., synagoga rokokowa z poł. XVIII wieku. W okresie międzywojennym najdalej wysunięty punkt Korpusu Ochrony Pogranicza .

DZISNA 
Miasto położone na wysokiej skarpie nad Dźwiną. Na wyspie na Dźwinie  pozostałości zamku z XVI wieku (fortyfikacje ziemne). Na rzece porohy. Kościół pofranciszkański, rokokowy z 1773 roku, obecnie w ruinie. Ruiny cerkwi z XIX/XX  wieku. Park. Drewniana zabudowa miejska z XX w.

GŁĘBOKIE 
Miasto. Dawny kościół karmelitów (zamieniony na cerkiew), wraz z  klasztorem fundowany w 1636 roku, przebudowany w 1735 roku. Dawne ogrody karmelitów zajęte częściowo przez ogród miejski, za którym znajduje się na wzgórzu kaplica cmentarna z 1805 roku. Kościół parafialny z 1760 – 1782 roku, przebudowany w latach 1902-1908. Karczma z XVIII wieku. Drewniana bożnica.

GRODNO 
Miasto na zachodzie Białorusi, położone nad Niemnem (305 tys. mieszkańców); duży ośrodek przemysłu, ważny port rzeczny, miasto zamieszkane obecnie w około 30% przez mniejszość polską. Gród warowny i osadę na terenie dzisiejszego miasta założyli już w XI w. książęta ruscy. Od początku XIV w. miasto znajdowało się w granicach Litwy. W 1795 r. w Grodnie obradował ostatni Sejm Rzeczypospolitej, który zatwierdził III rozbiór Polski. W Grodnie, w przeciwieństwie do większości miast Białorusi, zachowało się wiele cennych zabytków. Nad Niemnem wznosi się niski, niepozorny Stary Zamek królewski z końca XIV w., przebudowany w XIX w., w którym obecnie mieści się muzeum. Obok znajduje się Nowy Zamek, pochodzący z XVIII w. W mieście znajduje się kilka cennych kościołów (m.in. barokowy, pojezuicki kościół farny z bogatym wyposażeniem z epoki, kościół św. Zofii z XIV w., kościół Bernardynów z 1595 r., przebudowany w następnych dwóch stuleciach), kościół i klasztor franciszkanów z XVII w. i kościół Wizytek z 1663 r. Do najstarszych budowli miasta należy cerkiew św. Borysa i Gleba, pochodząca z XII w.

HOLSZANY 
Miasteczko. Siedziba książąt Holszańskich. Księżniczkę Sońkę Holszańską zaślubił w 1422 roku król Władysław Jagiełło. Ruiny zamku Sopiehów z pierwszej połowy XVII w. Przy rynku barokowy kościół pofranciszkański z 1618 roku, przebudowany w XVIII wieku z nagrobkami Sapiehów z  XVII wieku. Klasztor, domy mieszkalne rzemieślników i kupców z XIX/XX w. Kramy handlowe z XIX w., Cerkiew z drugiej połowy XIX wieku. 1,5 km od miasteczka wzgórze zwane horodyszczem, gdzie wznosił się pierwotny zamek ks. Holszańskich.

HRUSZÓWKA 
Wieś. Mieszkał tu i umarł w obłąkaniu Tadeusz Rejtan (1741- 1780), poseł nowogródzki, konfederat barski, który na sejmie warszawskim w 1773 roku wsławił się niezłomnym oporem przeciw rozbiorowi Polski. We wsi zespół dworsko – parkowy składający się z drewnianego dworu z przełomu XIX I XX wieku., dwu oficyn, domu ekonoma, gorzelni, oranżerii,  neogotyckich stajni, warsztatu, stodoły, psiarni i lodowni. Od XVIII wieku do końca XIX wieku na miejscu obecnego dworu stał dwór kamienny, w którym mieszkał T.Rejtan. Na skraju lasu, na cmentarzu katolickim kaplica neogotycka z przełomu XIX i XX wieku.

IWJE 
Miasteczko. Kościół bernardynów z 1631 roku, przebudowany w stylu późnego baroku wileńskiego w 1760 roku z zachowaną attyką renesansową między wieżami. Piękny drewniany meczet. Domy mieszkalne z przełomu XIX i XX  wieku. Teren działania oddziału partyzanckiego Uderzeniowych Batalionów Kadrowych (III bat. 77 pp AK) pod dowództwem B.Piaseckiego. Osada  tatarska – Murowszczyzna. Okoliczne folwarki należały przed wojną do ziemiaństwa pochodzenia tatarskiego.

JEWŁASZE  
Wieś. Tutaj w ataku na niemiecką strażnicę graniczną 16.06.1944 roku zginął słynny partyzant z Gór Świętokrzyskich – mjr. Jan Piwnik „Ponury” i 14 żołnierzy. Pogrzebany był w Wawiórce, a w czerwcu 1988 roku jego prochy zostały uroczyście przeniesione do klasztoru w Wąchocku .

LIDA   
Miasto. Zamek typu nizinnego z pierwszej połowy XIV wieku, zbudowany przez Gedymina. Od 1392 roku należący do Wielkiego Księcia Witolda. Spalony przez Szwedów w 1710 roku, popadł w ruinę w XIX wieku. Obecnie zrekonstruowano mury. Kościół parafialny erygowany w 1387 roku, przekształcony, od 1747 roku w stylu późnego baroku (rokoka). Kościół pijarów; pomnik Adama Mickiewicza

MIŃSK 
Mińsk to stolica Republiki Białoruś. Jest to jedna z największych stolic na obszarze wschodnioeuropejskim. W dzisiejszych czasach powierzchnia Mińska wynosi 190 km². Zamieszkuje ją milion i 700 tysięcy ludzi. Mińsk należy do najstarszych słowiańskich osad. Pierwszy zapis o tym mieście pojawia się w „Powieści minionych lat”, gdzie opisana jest krwawa rzeź z 1067 roku pomiędzy książętami Połocka i Kijowa. Początkowo Mińsk, z wyjątkiem głównej świątyni, był zbudowany z drewna. Jednak z powodu nieskończonych wrogich napadów sąsiadów był niejednokrotnie palony i burzony. Ze starożytnych budowli do dziś zachowały się tylko głazy, resztki drewnianych budowli i unikatowe fragmenty cerkwi z XI wieku na zamczysku. W dzisiejszych czasach większość ścian świątyni jest odnowiona.
Na skutek wojen światowych Mińsk był prawie całkowicie zburzony. W latach 30 ubiegłego wieku rozpoczął się proces odbudowy stolicy, lecz ostatecznie rekonstrukcja ruszyła dopiero po roku 1945. Główna arteria miasta Aleja Franciszka Skaryny ma przeszło 10 km długości. Zachowało się wiele zabytków z głębokiej starożytności. Swoistego kolorytu nadają stolicy zabytki architektury sowieckiej z lat 30-50 XX stulecia.
Sercem miasta jest jego górna część, architektura z końca XVI i pierwszej połowy XVIII wieku. Z zachowanymi zabytkami jest ściśle związane życie i twórczość białoruskich, rosyjskich, polskich i ukraińskich intelektualistów – działaczy kultury, nauki, polityki. Do Górnej części miasta przylegają Rakowska i Trojecka dzielnice, są w nich zabytki z przełomu XVIII i XIX wieków. W tych przytulnych zakątkach panuje atmosfera zachodniego miasteczka i ciepło odległej starożytności. Do dzisiejszego dnia cieszą serce i oczy liczne świątynie, które cudem przetrwały lata komunistycznego ateizmu i prześladowań. Najdawniejsze wśród nich – klasztor i katedra św. Piotra i Pawła przy ulicy Niemiga.
Białoruska stolica zadziwia również ogromem zieleni. W mieście jest dużo parków, skwerów, bulwarów. Park imienia Gorkiego, dawniej Gubernialny ogród został założony w XVIII wieku. Najczęściej odwiedzanym przez mieszkańców Mińska, a także gości stolicy miejscem odpoczynku jest Ogród botaniczny. Zebrane w nim zostały rzadko spotykane i unikatowe rośliny z całego świata. ( Źródło: oficjalna strona Ambasady Republiki Białoruś)

MIR 
Zamek z przełomu XV-XVI wieku zbudowany przez J.Illinicza, marszałka nadwornego litewskiego, później rezydencja Radziwiłłów. Przebudowany na pocz. XX wieku przez książąt Światopełk – Mirskich. Obok park z kaplicą cerkiewną z 1904r. Centrum miasteczka z odrestaurowanymi kamieniczkami i zabudowaniami należącymi do diaspory żydowskiej – silny ośrodek kultury żydowskiej do II wojny światowej.  Przed wojną w Mirze licznie osiedleni byli cyganie i odbywały się słynne jarmarki końskie. Zamek od 1994r. pozostaje pod opieką UNESCO.

MUROWANKA (SKRZYBOWCE) 
Cerkiew obronna z XV-XVI wieku, przebudowana w drugiej połowie  XIX wieku, z czteroma basztami. Sklepienie gwiaździste.

NAROCZ 
Największe jezioro na Białorusi ( przed II wojną światową największe w Polsce). Leży na wysokości 165 m n.p.m. Powierzchnia 79,6 km², długość 12,8 km, maksymalna głębębokośc 24,8 m. Wiosną 1943 roku na bagnistych, trudno dostępnych terenach, na pn. – wsch.  brzegu jeziora utworzył swoją bazę pierwszy oddział AK na Wileńszczyźnie dowodzony przez por. Antoniego Burzyńskiego  „Kmicica”.  Obok znajdowała się baza radzieckiego oddziału partyzanckiego Fiodora Markowa. Oba oddziały współdziałały do  połowy sierpnia 1943 roku. 26.08.1943 r. partyzanci radzieccy podstępnie uwięzili a następnie zamordowali „Kmicica” i jego sztab, a żołnierzy siłą wcielili do oddziału radzieckiego. Duża ich część zbiegła, zasilając tworzący się w tym rejonie polski oddział partyzancki por. Z. Szendzielarza „Łupaszki” ( 5 Brygada Śmierci).

NIEŚWIEŻ 
Miasto. Położony nad dwoma jeziorami z natury nadawał się na miejsce obronne. Od 1530 r. aż do 1939 r. w rękach Radziwiłłów. Siedziba ordynacji. Zamek wzniesiony przez M. K. Radziwiłła ”Sierotkę” w latach 1583-1587, przebudowany w XVIII wieku. Zamek stanowi przykład nowoczesnych rozwiązań fortyfikacyjnych pochodzących z Niderlandów i Włoch. Zamek otaczają wysokie wały z bastionami i głębokie fosy. W kaplicy zamkowej przed wojną znajdował się obraz  Matki Boskiej ,  wg tradycji znaleziony przez króla  Jana III Sobieskiego pod Wiedniem. Obecnie zamek w trakcie przebudowy. Stary park. Zespół pałacowo-parkowy w 2005r. został wpisany na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO. Klasztor bernardynów z XVI-XVIII wieku. Na rynku  ratusz z XVI w. (przebudowany w XVIII w). W farze wiele nagrobków m. in. Ks. M. K. Radziwiłła „Sierotki” i jego syna. Baszta zamkowa, obecnie dzwonnica, z końca XVI w. Późnobarokowy Dom Gdański z 1721r, Brama  Słucka z XVI – XVII w.

NOWOGRÓDEK 
Przed wojną miasto wojewódzkie. Założony wedle kronik ruskich w XI w., od XIII w. należy do książąt litewskich. Ruiny zamku z XIV – XVI w. Zachowały się dwie baszty i ślady fosy. Nieco dalej owiana legendami Góra Mendoga, na której rzekomo pochowano Mendoga wraz ze złotym tronem. Obok zamku fara z pierwszej połowy XVII w. Na zewnątrz tablica pamiątkowa mówiąca o ślubie W. Jagiełły i Sońki Holszańskiej w świątyni wcześniej istniejącej na tym miejscu w 1422r. Wewnątrz tablica na pamiątkę chrztu A. Mickiewicza w 1799r., marmurowy pomnik upamiętniający 9 rycerzy poległych pod Chocimiem w 1621 r. oraz kaplica zamordowanych przez Niemców w 1943 r. 11 polskich zakonnic (nazaretanek). Późnogotycka cerkiew pobazyliańska z 1517 – 32 r.- Borisoglebskaja. Barokowy kościół podominikański  z pierwszej połowy XVIII w. W rynku pałac poradziwiłłowski, kramy, jatki z kolumnadą oraz dworek – muzeum A. Mickiewicza, w miejscu gdzie stał dawniej dom, w którym mieszkała rodzina Mickiewiczów i gdzie prawdopodobnie urodził się A. Mickiewicz (24.12.1798). W pobliżu zamku kopiec usypany ku czci A. Mickiewicza oraz pomnik – tablica z wizerunkiem wieszcza. Stary park. Cerkiew Nikołajewska (wcześniej kościół franciszkanów  z 1780 r).

SŁONIM 
Jedno ze starszych miast Nowogródczyzny. Centrum osadnicze od XI w. Tzw. zamczysko lub zamek to stara część miasta, gdzie dawniej istniało grodzisko. Kościół i klasztor bernardynów, barokowy z 1639 – 1645 roku, przebudowany w 1668 roku a następnie w 1750 roku. Kościół i klasztor bernardynek, kościół Św. Andrzeja, ratusz, synagoga, domy mieszkalne z XIX i początku XX w., barokowa kaplica Św. Dominika. Ogińscy – właściciele Słonimia założyli tu teatr i  drukarnię. Książę Michał Kazimierz Ogiński był też inicjatorem budowy tzw. Kanału Ogińskiego łączącego Szczarę (Niemen)  z Jasiołdą (Prypecią).

ŚWIR 
Miasteczko. Siedziba książąt Świrskich od XII wieku. Na wzgórzu w pobliżu jeziora wznosił się zamek ks. Świrskich ( XIV – XVI w.). Monumentalny kościół kamienny z 1653 roku, przebudowany w 1909 roku. Drewniana cerkiew z XIX wieku. Grupa domów mieszkalnych z przełomu XIX i XX wieku.

ŚWITEŹ 
Jezioro o powierzchni 175ha, o niezwykle czystej i miękkiej wodzie, oraz piaszczystym dnie. Opiewane w młodzieńczych utworach Adama Mickiewicza (ballady: Świteź, Świtezianka, Rybka). Według legendy w jeziorze zatopione jest miasto – stolica księcia Tuhana. Na płn. brzegu przy ośrodku wczasowym tablica – obelisk  poświęcony A. Mickiewiczowi. Przed wojną nad brzegiem jeziora istniało schronisko PTK. 8km od Świtezi znajdował się majątek Rusocin, gdzie latem 1939 roku, przebywał u swego syna Kazimierz Kulwieć – geograf, przyrodnik, współzałożyciel PTK, wieloletni redaktor naczelny „Ziemi”, który w 1940 roku wywieziony został wraz z rodziną do tajgi archangielskiej i zmarł w Wierużskim w 1942 roku.

ZAOSIE
Wieś. W pierwszych latach XIX w. folwark należący do ojca Adama Mickiewicza – Mikołaja Mickiewicza. Prawdopodobne miejsce urodzenia się Adama Mickiewicza (niektórzy historycy twierdzą, że urodził się w Nowogródku). Na miejscu dawnego dworu ok. 2 km na płd. – wsch. od wsi, w polu – obelisk z napisem po białorusku „Tu stał dom gdzie 24 grudnia 1798 roku urodził się wielki poeta Adam Mickiewicz”. Wiosna 1991 roku rozpoczęto prace związane z rekonstrukcją dawnego dworu.

ZALESIE 
Wieś. Z początku XIX w. rezydencja Michała Kleofasa Ogińskiego (1765 – 1833), pisarza, kompozytora, twórcy melodii do marszów legionów Dąbrowskiego. Pałac klasycystyczny z 1802 roku, budynki gospodarcze i parki w stylu angielskim i francuskim. Kaplica z XIX w. Przed wojną w pałacu były pokoje dla letników oraz  „pokój Kompozytorski”  ku czci M. K. Ogińskiego. W parku głaz z napisem „Cieniom Kościuszki” – Ogiński  był  przyjacielem  Kościuszki.

Opublikowano

Mińsk

Mińsk to stolica Republiki Białoruś. Jest to jedna z największych stolic na obszarze wschodnioeuropejskim. W dzisiejszych czasach powierzchnia Mińska wynosi 190 km2;. Zamieszkuje ją milion i 700 tysięcy ludzi. Mińsk należy do najstarszych słowiańskich osad. Pierwszy zapis o tym mieście pojawia się w „Powieści minionych lat”, gdzie opisana jest krwawa rzeź z 1067 roku pomiędzy książętami Połocka i Kijowa. Początkowo Mińsk, z wyjątkiem głównej świątyni, był zbudowany z drewna. Jednak z powodu nieskończonych wrogich napadów sąsiadów był niejednokrotnie palony i burzony. Ze starożytnych budowli do dziś zachowały się tylko głazy, resztki drewnianych budowli i unikatowe fragmenty cerkwi z XI wieku na zamczysku. W dzisiejszych czasach większość ścian świątyni jest odnowiona. Na skutek wojen światowych Mińsk był prawie całkowicie zburzony. W latach 30 ubiegłego wieku rozpoczął się proces odbudowy stolicy, lecz ostatecznie rekonstrukcja ruszyła dopiero po roku 1945. Główna arteria miasta Aleja Franciszka Skaryny ma przeszło 10 km długości. Zachowało się wiele zabytków z głębokiej starożytności. Swoistego kolorytu nadają stolicy zabytki architektury sowieckiej z lat 30-50 XX stulecia.
Sercem miasta jest jego górna część, architektura z końca XVI i pierwszej połowy XVIII wieku. Z zachowanymi zabytkami jest ściśle związane życie i twórczość białoruskich, rosyjskich, polskich i ukraińskich intelektualistów – działaczy kultury, nauki, polityki. Do Górnej części miasta przylegają Rakowska i Trojecka dzielnice, są w nich zabytki z przełomu XVIII i XIX wieków. W tych przytulnych zakątkach panuje atmosfera zachodniego miasteczka i ciepło odległej starożytności. Do dzisiejszego dnia cieszą serce i oczy liczne świątynie, które cudem przetrwały lata komunistycznego ateizmu i prześladowań. Najdawniejsze wśród nich – klasztor i katedra św. Piotra i Pawła przy ulicy Niemiga.
Białoruska stolica zadziwia również ogromem zieleni. W mieście jest dużo parków, skwerów, bulwarów. Park imienia Gorkiego, dawniej Gubernialny ogród został założony w XVIII wieku. Najczęściej odwiedzanym przez mieszkańców Mińska, a także gości stolicy miejscem odpoczynku jest Ogród botaniczny. Zebrane w nim zostały rzadko spotykane i unikatowe rośliny z całego świata.

( z oficjalnej strony Ambasady Republiki Białoruś)

Opublikowano

Ukraina – inne miejscowości

AŁUPKA

Miasteczko leży 17 km na pd. – zach. od Jałty. Posiada miano znanego uzdrowiska nadmorskiego.
Główną atrakcją miasta jest pałac Woroncowa – pałac Ałupiński, wraz z dużym parkiem pałacowym, zbudowany w latach 1828-1848 wysiłkiem tysięcy żołnierzy i chłopów pańszczyźnianych, wg projektu E. Bloore’a. Zespół ten uważany jest za jedną z głównych atrakcji turystycznych Krymu. Efektowny wygląd pałacu sprawił, iż w 1985 roku ekipa realizująca film Podróże Pana Kleksa, wybrała go jako obiekt zdjęciowy.
Obecnie pałac stanowi muzeum z kolekcją obrazów i przedmiotami z brązu, porcelany i kamienia. Z tarasu przed pałacem roztaczała się przepiękna panorama na Morze Czarne.
Kolejną atrakcją jest Neogotycki zamek Jaskółcze Gniazdo. Zamek został zaprojektowany i zbudowany w 1912 r. w stylu neogotyckim przez architekta A. Szerwuda.
W początku 1914 r. otwarto tutaj restaurację “Jaskółcze gniazdo”. Po rewolucji październikowej w 1917 r. w budynku rozlokowano bazy turystyczne, potem bibliotekę sanatoryjną “Perła”. Obecnie w  budynku zamku znajduje się kawiarnia.

BAKCZYSARAJ
Miasto pełne orientalnej lewatyńskiej atmosfery. Bakczysaraj zajmuje wąską dolinę rzekiCzuruk – su. Mieszkańcy miasta w znacznym stopniu to Tatarzy. Warto odwiedzić to miasto we wrześniu, gdy odbywa się jesienne święto urodzaju – Derwiza.
Zabytki: Pałac Chanów, Monastyr Uspieński, Mauzoleum Nenekedżan – chanym, Wielka Kenesa, Mała Kenesa, Cmentarz karaimski.

BERDYCZÓW
Miasto to leży 44 km na pd. Od Żytomierza. Niegdyś stanowiło ośrodek handlowy w Wielkim Księstwie Litewskim. Od 1721r. w Berdyczowie znajdował się cudowny obraz Najświętszej Maryi Panny, sprowadzony z Lwowa, co uczyniło miasto celem pielgrzymek. Równolegle jest też dużym ośrodkiem usługowym, szczególnie krawieckim. Miasto zajmuje również wyjątkową pozycję w dziejach Żydów. Berdyczów w kulturze polskiej, ukraińskiej i rosyjskiej jest symbolem żydowskiego miasteczka.
Zabytki: Klasztor Karmelitów bosych, Kościół p.w. św. Barbary, Sobór św. Mikołaja.

CHOCIM
Małe miasteczko, leżące na trasie Czerniowce – Kamieniec Podolski. Jest to miasto o znaczeniu militarnym, ale także ważny ośrodek handlowy i przystanek na szlaku z ziem RP do posiadłości imperium osmańskiego.

Chocim był miejscem dwóch wielkich bitew wojsk Rzeczypospolitej z Turkami. W 1812 włączony do Rosji, od 1918 Rumunii. Od 1991 należy do Ukrainy.
Zabytki: Okopy Świętej Trójcy, Cerkiew garnizonowa św. Aleksandra Newskiego.

DROHOBYCZ
Jest to miasto Brunona Shulza – znajduje się 100 km na południe od Lwowa, na Pogórzu Karpackim. Posiada najstarsze zabytki w regionie.
Zabytki: Kościół św. Bartłomieja, Cerkiew św. Jerzego, Cerkiew Podwyższenia Krzyża.

DUBNO
Jest to miasto położone w zachodniej części Ukrainy nad Ikwą(dorzecze Prypeci), w obwodzie rówieńskim. Właścicielami miejscowości byli Rurykowicze, następnie książęta haliccy. W latach 1489-1506 książę Konstanty Ostrogski wystawił zamek obronny, rozbudowany w XVII wieku. W mieście tym stacjonował 13 Regiment Pieszy Ordynacji Ostrogskiej. W latach 1774-1794 odbywały się w mieście wielkie jarmarki.
Zabytki:Ruiny zamku z pałacami: Lubomirskich i Dunin-Krawickich, Cerkiew pw. św. Grzegorza z 1709, Brama Łucka, dawny kościół Bernardynów z 1614 (obecnie cerkiew)

GURZUF
Jest to przemiłe i pięknie usytuowane miasteczko. Leży 10 km na wschód od Jałty. Charakter miastu nadaje lewantyńska atmosfera w starej, dolnej części miasta.
Zabytki: Dom Richeliengo, Dacza A.P. Czechowa.

HALICZ
Halicz leży 26 km od Iwano – Frankiwśka nad rzeką Dniestr. Miasto o dużej i bogatej historii. Halicz bogacil się na handlu solą, był stolicą księstwa Halicko – Wołyńskiego, a także punktem etapowym na szlaku handlowym Kijów – Ratyzbona. Obecnie jest jednym z najsławniejszych miast Rusi.
Zabytki: Cerkiew Narodzenia Chrystusa, Cerkiew św. Pantełejmona, Kaplica św. Bazylego.

JAREMCZA
Zwana perłą Karpat  nad Prutem. Jeden z głównych ukraińskich ośrodków turystycznych. Jamercza jest także „wielkim sanatorium” dla chorych na gruźlicę.
Zabytki: Cerkiew św. Jana Miłościwego, Cerkiew św. Michała Archanioła.

KAMIENIEC PODOLSKI
Miasto – legenda, historyczna stolica Podola, „przedmurze chrześcijaństwa” i „stepowa stanica”. Jest jedną z najciekawszych atrakcji turystycznych Ukrainy. Uwagę przyciąga słynna twierdza oraz Stare Miasto z podziałem na dzielnice: polską, ormiańską i ukraińską. Niezwykłe jest położenie Kamieńca i nieprawdopodobny jar Smotrycza, o skalnych ścianach sięgających kilkudziesięciu metrów wysokości, otacza miasto tak, iż rzeka zatacza niemal pełen krąg wokół centrum.
Zabytki: Twierdza Kamieniecka i Katedra śs. Piotra i Pawła, Cerkiew śs. Piotra i Pawła, Kościół św. Mikołaja, Kościół Franciszkanów, Triumfalna Brama, Kamienica Seferatowa.

KIJÓW 
Tętniąca życiem ukraińska metropolia,  schludna i elegancka, położona na wysokim brzegu Dniepru, w cieniu złotych kopuł świątyń. W ostatnich latach odremontowano wiele budynków, kopuły świątyń pokryto warstwą złota, odbudowano nawet to, co  zniszczono w czasach sowieckich. Kijów oferuje wiele atrakcji turystycznych – zabytki wpisane na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO, święte miejsca prawosławia, pomniki historii, teatry, muzea, ważne polonica, wspaniałe parki i ogrody.

KLEWAŃ
Jest wsią leżącą nad Stubłem. Niegdyś stanowiła ośrodek włości klewańskiej gniazd szlacheckich.
Zabytki: pozostałości Zamku Czartoryskich, Cerkiew Narodzenia, Kościół famy Zwiastowania NMP.

KOKTEBEL
Miejscowość znana w czasach sowieckich jako Płanierskoje. Koktebel w tłumaczeniu z tureckiego znaczy: „kraj błękitnych szczytów”. Jest to niewielki kurort nadmorski.
Zabytki: Rezerwat Kara – Dag, Złote Wrota.

KOŁOMYJA
Jest to miasto znane z powiedzenia: „Kołomyja nie pomyja”. Leży nad Prutem. Nazwa pochodzi od potoku Myja, niedaleko którego została założona, natomiast uczeni węgierscy nazwę tę wywodzą od imienia króla Kołomana, domniemanego założyciela miasta. Miasto to jest dużym skupiskiem Żydów, a także miasto rodzinne poety Franciszka Karpińskiego. Zabytki: Muzeum Huculszczyzny i Pokucia, Muzeum Pisanki, Cerkiew Zwiastowania.

KRZEMIENIEC

Jest zapewne jedynym wołyńskim miastem funkcjonującym w świadomości wszystkich pokoleń Polaków dzięki Juliuszowi Słowackiemu. Należy do najczęściej odwiedzanych przez turystów miejsc Wołynia. Leży w dolinie pośród wzgórz zwanych Górami Krzemienieckimi. Ten malowniczy rejon zwano dawniej Szwajcarią Wołyńską. W 1943 roku Krzemieniec otrzymał prawa miejskie. W latach 1919-1939 miasto leżało w granicach Polski, później pod okupacją sowiecką. Dopiero od 1991 miasto należy do Ukrainy.
Zabytki: Dworek Januszewskich – czyli dworek dziadków Juliusza Słowackiego, gdzie obecnie znajduje się Muzeum Juliusza Słowackiego; Cmentarz Tunicki, który powstał najprawdopodobniej pod koniec XVIII wieku jako nekropolia wspólna dla unitów, rzymskich katolików i prawosławnych. W 1891 roku przeszedł pod zarząd cerkwi prawosławnej. Na cmentarzu znajduje się grób Salomei Słowackiej. Warto też zobaczyć Klasztor Franciszkanów i Klasztor Reformatorów

LWÓW 
Miasto niepowtarzalne, fascynujące, ośrodek wielu kultur. Miasto legenda. Miasto wspomnienie wielu Polaków. Marian Hemar pisał o  mieszkańcach Lwowa:
My jesteśmy z polskiej Florencji,
Z miasta siedmiu pagórków fiesolskich,
Z miasta muzyki, inteligencji
I najpiękniejszych kobiet polskich.
Jednocześnie miasto najbardziej zasłużone dla sprawy niepodległości ukraińskiej.

ŁUCK
Leży na wzgórzu w zakolach Styru. Był pierwszą stolicą Wołynia. Liczy 217 tyś. mieszkańców.
Jest najciekawszym miastem w zachodniej części Wołynia, o znaczeniu dla kultury ukraińskiej i polskiej. Łuck ma dla turystów wiele materiałów turystycznych. Jest ważnym węzłem transportowym dla pn. – zach. Części kraju, ma dobre połączenia komunikacyjne z Polską.
Zabytki: Zamek Lubarta z XIV w., Cerkiew Opieki Matki Boskiej, Cerkiew Podniesienia Krzyża Świętego, Klasztor szarytek, Klasztor Brygidek, Klasztor Bazylianów, Klasztor Dominikanów, Klasztor Trynitarzy, Cerkiew katedralna św. Trójcy, Kościół i klasztor Bernardynów.

ODESSA
Miasto to nosi przydomek Perełki Morza Czarnego. Liczy ponad 1 mln mieszkańców. Jest to miejsce magiczne, choć nie posiada szczególnych zabytków, ponieważ liczy niewiele ponad 200 lat, jednakże wizyta w tym mieście pozostaje na długo w pamięci. Ma niezwykły powab w secesyjnych kamieniczkach, imponujących bulwarach, kosmopolitycznym porcie i narodowościowym tyglu mieszkańców (Ukraińcy, Rosjanie, Żydzi, Rumuni, Grecy, Bułgarzy). To co wyróżnia Odessę spośród innych miast Ukrainy to to, że widzi się tu wysoki standard życia mieszkańców.
Zabytki: Pałac Woroncowa, Pałac Potockiego, Odeskie Muzeum Sztuk Plastycznych, Pałac Gagarina, Pałac Abazy, imponujące Schody Potiomkina, bulwar nadmorski.

OLESKO
Jest to miejscowość bogata w spuściznę materialną pd. – wsch. Części polskich kresów. Jest to również miejsce narodzin królów: Jana III Sobieskiego i Michała Korybuta Wiśniowieckiego.
Zabytki: zamek Sobieskich (obecnie Narodowa Galeria), Klasztor Kapucynów, Kościół św. Trójcy.

OŁYKA
Miejscowość ta leży nad Putylówką na wschód od Łucka. Niegdyś była ruską osada, następnie stolicą księstwa. Stanowiła centrum ordynacji. Należała do II RP, ale ostatecznie znalazła się w granicach Ukrainy.
Zabytki: Zamek Radziwiłłów (obecnie szpital); Kolegiata św. Trójcy; Kościół p.w. śś. Piotra i Pawła.

OSTRÓG
Niewielkie miasto nad Horyniem, przy ujściu Wilii. Niegdyś było siedzibą jednego z wielkich magnackich rodów wołyńsko – ostrogskich. Ostróg stanowił część Wielkiego Księstwa Litewskiego.
Zabytki: Zamek książąt Ostrogskich, Cerkiew Objawienia Pańskiego, Brama Tatarska, Brama Łucka.

POCZAJÓW
Miejscowość leży niedaleko Krzemieńca. Jest jednym z największych ośrodków kultu maryjnego na Ukrainie. Miejscowość została sławna dzięki legendzie zjawienia się na górze Matki Boskiej, która pozostawiła ślad swej stopy na kamieniu, który do dziś znajduje się w cerkwi.
Zabytki: Ławra Poczajowska, Cerkiew p.w. św. Trójcy, Pałac biskupi, Cerkiew p.w. św. Antoniego, Cerkiew Pieczarna, Cerkiew Uspieńska.

PODHORCE
Leżą 10 km od Oleska, na głównym europejskim dziale wodnym, pomiędzy dorzeczami: Wisły, Dniepru i Dniestru. Zabytki: pałac – twierdza Koniecpolskich, Kościół Zamkowy św. Józefa i Podniesienia Krzyża, Cerkiew św. Mikołaja, Cerkiew św. Onufrego, Klasztor Bazylianów.

RÓWNE
Miasto liczy 246 tyś. mieszkańców. Leży nad rzeką Uście. Rozwinęło się w ostatnich pięćdziesięciu latach. Podstawowe znaczenie dla miasta miała budowa kolei. Równe jest zwane środkowym Wołyniem.
Zabytki: Kościół p.w. Narodzenia NMP i św. Antoniego (obecnie sala koncetowa); Cerkiew Uspieńska p.w. Zaśnięcia Matki Bożej z dzwonnicą; Wielka Synagoga; Mała Synagoga.

SEWASTOPOL
Liczy 374 tyś. mieszkańców. Jest ładnym miastem położonym na zboczach wzgórz nad zatokami Siewastopolskaja Buchta. Jest to wielki port wojenny, siedziba ukraińskiej i rosyjskiej Floty Czarnomorskiej.
Zabytki: Sobór św. Włodzimierza, Muzeum Floty Czarnomorskiej Federacji Rosyjskiej, Muzeum obrony i wyzwolenia Sewastopola.

SKAŁA PODOLSKA

Jest to galicyjskie miasteczko na Ukrainie w obwodzie tarnopolskim nad rzeką Zbrucz. Oddalone od Kamieńca Podolskiego o 28 km. Znajdują tu się przepięknie położone ruiny zamku, wzniesionego przez Koriatowiczów ok. 1331 r. Zamek został zdobyty pod koniec XIV w. przez Księcia Witolda. Włączony został do Korony i utworzony w nim siedzibę starosty, którego zadaniem była obrona granic. Ostatnim właścicielem z rodu Lanckorońskich był zmarły w 1706 r. Michał. Następnie zamek przeszedł w ręce Gołuchowskich, którzy opodal zamku wybudowali pałac. Niestety, pałac po wybudowaniu spłonął, a do naszych czasów pozostały jedynie monumentalne ruiny.
Zabytki: ruiny Zamku Koriatowiczów, Kościół p.w. Wniebowzięcia NMP.

SYMFEROPOL
Miasto to leży nad rzeką Sałgir, liczy 368,8 tyś. mieszkańców. Nie jest to najładniejsza atrakcja Półwyspu Krymskiego, lecz można tu spędzić kilka interesujących chwil , oglądając na przykład jedyny na Krymie port lotniczy. Zabytki: Neapol Scytyjski, Meczet Kabir – Dżami, Park Sałgirka.

TREMBOWLA
Miasto położone w zachodniej Ukrainie nad Seretem. Leży 33 km od Tarnopola.
Trembowla jest jednym z najstarszych miast na ziemi halickiej, należących do grodów czerwieńskich,  przechodząc kolejno z rak Lachów do Rusi, w XI wieku była siedzibą udzielnego księstwa Rościsławowiców i miejscem nieustannych wzajemnych walk książąt ruskich.
Od 1991 roku weszło w skład Ukrainy.
Zabytki: pozostałości zamku obronnego, który został wybudowany na skalnym cyplu, będącym południowym zakończeniem rozległego płaskowyżu. Zamek kazał wybudować Kazimierz Wielki, spełnił ważną rolę jako twierdza graniczna po zajęciu Podola prze Turcję. Cerkiew św. Mikołaja, Kościół św. Piotra i Pawła, Klasztor Karmelitów, Ruiny Klasztoru Bazyliańskiego.

TRUSKAWIEC
Leży 10km od Borysławia. Jest znanym miastem uzdrowiskowym. Rocznie gości 400 tys. kuracjuszy. Główny deptak – bulwar Torosewycza wokół, którego znajdują się najważniejsze źródła, lecznice i park zdrojowy. Zabytki: przedwojenne pensjonaty.

WINNICA
Miasto liczy 387 tyś. mieszkańców. Jest to jedno z zamożniejszych i lepiej urządzonych miast Ukrainy. Wznosi się malowniczo na skalistych brzegach Bohu. Mieszka tu sporo Polaków. Najsłynniejszym z nich jest Witalij Kosowski – gwiazdor futbolu z drużyny mistrza Ukrainy – Dynama Kijów. Zabytki: Pałac Potockich, Kościół NMP Anielskiej, Klasztor Dominikanów, Katedralny Sobór Przemienienia Pańskiego.

WIŚNIOWIEC
Leży niedaleko Zbaraża nad rzeką Horyń. Zabytki: zamek Wiśniowieckich, zabudowania klasztorne oo. Karmelitów bosych, kościół p.w. Św. Stanisława Biskupa, cerkiew Podniesienia Krzyża Świętego, kościół Michała Archanioła.

WŁODZIMIERZ WOŁYŃSKI
Miasto leżące nad Ługą, mieści się zaledwie 13 km od granicy z Polską i 80 km od Łucka. Jest to jeden z najstarszych grodów ruskich, założony w II poł. X w. przez księcia kijowskiego Włodzimierza Wielkiego. Zabytki: ziemne wały obronne, Sobór Zaśnięcia Matki Boskiej, Cerkiew św. Bazylego.

WOROCHTA
Jedna ze sławniejszych wsi huculskich. Otoczona jest terenami Karpackiego Parku Narodowego. Jest to wieś uzdrowiskowa, a także kurortem sportów zimowych, ze skoczniami narciarskimi i torami saneczkowymi. Zabytki: Cerkiew Narodzenia Maryi Panny.

WŁODZIMIERZ WOŁYŃSKI
Miasto leżące nad Ługą w zachodniej części Ukrainy, mieści się zaledwie 13 km od granicy z Polską i 80 km od Łucka. W pobliżu miasta usytuowane jest kolejowe przejście graniczne. Włodzimierz Wołyński to jeden z najstarszych grodów ruskich, założony w II poł. X w. przez księcia kijowskiego Włodzimierza Wielkiego. Od 988 stolica Księstwa Włodzimierskiego i biskupstwa prawosławnego co spowodowało,że stało się ono jednym z najważniejszych miast Rusi.
Zabytki: ziemne wały obronne, Sobór Zaśnięcia Matki Boskiej, Cerkiew św. Bazylego.

ZŁOCZÓW
Leżący nad rzeką Złoczówką(dopływ Bugu) w paśmie wzgórz Woroniaków i Gołogór.
Miasto znajdujące się  na linii kolejowej Lwów – Podwołoczyska. Stwierdzono, że Złoczów. Okolice tego miasta to najstarsze miejsca osadnictwa na Ukrainie sięgające czasów prehistorycznych.
Miasto było ośrodkiem handlowym kolonii ormiańskiej.
Zabytki: Zamek Sobieskich, figura św. Jana koło zamku, postawiona w miejscu, w którym król Jan III kazał stracić zbuntowanych osadników z Woroniak, Cerkiew Zmartwychwstania, Cerkiew św. Mikołaja -najstarsza świątynia w mieście, konsekrowana w XVI w. , Kościół Wniebowstąpienia, Zamek Sienińskich, dawny kościół Pijarów oraz synagoga wybudowana przez Jakuba Sobieskiego w 1724, a także Kaplica Poległych Bohaterów, wybudowana w latach 1923-1924 na miejscowym cmentarzu.

ŻÓŁKIEW
Żółkiew jest miastem bogatym w zabytki, leżącym na Roztoczu – 34 km od Lwowa. Założona w 1597 przez hetmana polnego koronnego Stanisława Żółkiewskiego. Była miastem prywatnym. Prawa miejskie otrzymała w 1603. Należało później do Daniłowiczów, Sobieskich i Radziwiłłów.
Żółkiew była ulubioną rezydencją króla Jana III Sobieskiego. Król umocnił miasto nowoczesnymi obwarowaniami, dekorował też miasto w stylu barokowym, tu przywoził swoje liczne wojenne trofea.
Przed I wojną światową podjęto próbę jego odbudowy, lecz w 1915 spłonął całkowicie. Ponowną odbudowę rozpoczęto w dwudziestoleciu międzywojennym, jednak nie zdołano jej ukończyć.
Dla osób, które po raz pierwszy odwiedzają Ukrainę, Żółkiew stanowi doskonały dowód na to, jak wielonarodowościowy charakter miały niegdyś te ziemie. W niewielkiej odległości od siebie wznoszą się cerkwie, kościół katolicki i synagoga.
Zabytki: Zamek Żółkiewskich, Kolegiata św. Wawrzyńca Męczennika z nekropolią Żółkiewskich, Bazyliańska Cerkiew Serca Jezusowego, Kościół i klasztor Dominikanów, Cerkiew św. Trójcy, Brama krakowska.

ŻWANIEC
Leży na lewym brzegu Dniestru naprzeciw Chocimia. Żwaniec posiada bogatą historię. W XV w. stanowił własność rycerza Swycza z Łęczyna, następnie m. in. Jałowieckich i Kalinowskich. W XVII w. Otrzymał prawo magdeburskie. Żwaniec był ważnym ośrodkiem handlowym. Zabytki: ruiny Zamku generała Walentego Kalinowskiego, Kościół ormiański.

Opublikowano

Kijów

Tętniąca życiem ukraińska metropolia,  schludna i elegancka, położona na wysokim brzegu Dniepru, w cieniu złotych kopuł świątyń. W ostatnich latach odremontowano wiele budynków, kopuły świątyń pokryto warstwą złota, odbudowano nawet to, co  zniszczono w czasach sowieckich. Kijów oferuje wiele atrakcji turystycznych – zabytki wpisane na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO, święte miejsca prawosławia, pomniki historii, teatry, muzea, ważne polonica, wspaniałe parki i ogrody.

Opublikowano

Litwa – inne miejscowości

BEZDANY 
Wieś. Dwór z XIX wieku. Na stacji kolejowej miał miejsce w 1908 roku słynny zamach OB. PPS na pociąg wiozący kasę rosyjską – kierowany przez J. Piłsudskiego. Zrabowano ponad 200 tysięcy rubli. W kwietniu 1944 roku 1 Wileńska Brygada AK zdobyła tu tabor niemieckiej straży leśnej.

BOREJKOWSZCZYZNA 
Wieś. W latach 1853 – 1857 dzierżawił ten folwark i mieszkał tu w drewnianym dworku poeta Władysław Syrkomla (Ludwik Kondratowicz 1823 – 1862 ), który przeszedł do historii literatury jako twórca „ gawędy ludowej” – prostych wierszy czerpiących temat ze szlacheckich zaścianków  i chłopskich wsi i dla nich też przeznaczonych. Syrkomla był autorem poematu z dziejów Litwy „Margier”,  licznych dramatów i komedii, a także opisów podróży po Litwie i Żmudzi. W dworku małe muzeum poety. W sadzie obok kamień młyński, na którym poeta pisał swe wiersze. Bywali tu często A. Odyniec, St. Moniuszko, A. Pietkiewicz (pisaż) i Eustachy Tyszkiewicz (archeolog).

KIERNÓW 
Miasteczko. Jedno ze starszych obronnych centrów Litwy, pierwsza stolica Litwinów, stąd przeniesiono ją do Starych Trok w pocz. XIV w. W 1279 roku odbyła się tu zwycięska bitwa Litwinów z Krzyżakami. Znajduję się tu też rezerwat krajobrazowo – historyczny obejmujący 4 grodziska: „ Tron Mendoga”, „Grodzisko Lizdejki” – naczelnego kapłana „Anukras”i „ Góra Zamkowa” z V w. p.n.e. do XIV w. n.e. Badania archeologiczne w XIX w. prowadzili tu E. Tyszkiewicz i L. Kondratowicz (W. Syrkomla) oraz A. Plater. Kościułek neogotycki z przeł. XIX I XX w. Dzwonnica z XVII w. Muzeum krajoznawcze. W Kiernaviele pod Kiernowem w XIX w. mieszkali malarze – ojciec i syn : Kanut i Bolesław Rusieccy.

KOWNO
Kaunas – miasto pięknie położone u zbiegu Niemna i Willi, otoczone zadrzewionymi wzniesieniami. Obronny gród powstał już w XIII wieku. Przez prawie dwa wieki największym zagrożeniem byli Krzyżacy, dokonujący zaborczych najazdów. Magdeburskie prawa miejskie nadał książę Witold w 1408r. Kowno przeżywało dobre i złe dni – bogaciło się i rozwijało, było niszczone przez wojska szwedzkie, moskiewskie, napoleońskie, mieszkańcy brali czynny udział w powstaniu listopadowym i styczniowym.  W okresie międzywojennym  Kowno było stolicą Republiki Litewskiej. Zwiedzając Kowno podziwiamy historyczne centrum, ruiny zamku kowieńskiego, ratusz zwany łabędziem, wyniosłe sylwetki kościołów, odrestaurowane kamieniczki, majestatycznie płynący Niemen.

PIKIELISZKI 
Wieś. Dwór klasycystyczny, który należał do marszałka J. Piłsudskiego, a potem do 1939 roku do jego córek.

TROKI 
Miasteczko. Pięknie położone między jeziorami Galve i Tataryszki. Zamek na wyspie jez. Galve z XIII – XV wieku. Siedziba Wielkiego Księcia Witolda i jego następców (od 1392 roku). Zamek, który z XVII w. popadł w ruinę, jest obecnie odbudowywany i restaurowany do swej pierwotnej postaci. Mieści się w nim ciekawe muzeum historyczne. Ruiny drugiego zamku, w pobliżu na lądzie (Góra Ofiarna). Troki były jedną z siedzib Karaimów – potomków Chazarów krymskich, rasowo spokrewnionych z Turkami, Uzbekami i Tatarami krymskimi wyznających odmianę judaizmu odrzucającą Talmud, a opierającą się na Pismie  Świętym. Do dziś mieszka w Trokach kilkudziesięciu Karaimów, jest kenesa (świątynia) i muzeum karaimskie. W miasteczku kościół farmy fundowany przez ks. Witolda w 1409 roku (obecny stan z XVII wieku), ruiny koscioła i klasztoru dominikanów. W kościele farmy cudowny obraz Matki Boskiej. W Trokach Nowych Niemcy w 1941 roku zamordowali 3 000 osób. 28 – 30.03.1943 roku w wyniku ataku partyzantów AK i radzieckich zdobyto miasto, zlikwidowano garnizon niemiecki i uwolniono więźniów.

ZUŁÓW
Wieś. Majątek rodziców marszałka Józefa i Marii z Billewiczów Piłsudskich. Miejsce urodzenia Józefa Piłsudskiego w 1867 roku i jego dzieciństwa do 1875 roku. J. Piłsudskiw okresie późniejszym przebywał tu tylko 2 razy w 1919 i 1927 roku. Po jego śmierci Związek Rezerwistów w 1937 roku zasadził tu wśród utrwalonych w granicie zarysów zułowskiego dworu dąb w miejscu, w którym przed laty stała kołyska przyszłego wodza. Dąb ten rośnie do dziś. Z budynków dworskich zachowała się dawna piekarnia dworska ( przed wojną szkoła i muzeum ). Kaplica grobowa pradziada J. Piłsudskiego – J. Michałowskiego, chorążego powiatu zawilejskiego z 1831 roku w ruinie.

Opublikowano

Wilno

WILNO – warto zobaczyć:

WIEŻA GEDYMINA – jest pozostałością Zamku Górnego, który został wzniesiony na szczycie Góry Zamkowej, dawniej Turzej przez Gedymina na miejscu drewnianej warowni. Murowany zamek o trzech basztach został zbudowany w drugiej połowie XIV wieku. W 1419 r. zamek spłonął. Wielki książę Witold  odbudował zamek w stylu gotyckim. Od czasów Aleksandra Jagiellończyka w Zamku Górnym mieściła się ludwisarnia, a w lochach więzienie. Zygmunt August odnowił zamek i umieścił w nim swoją bibliotekę. W 1655 r. roku zamek zdobyli Moskale. W następnych wiekach Zamek Górny uległ zniszczeniu, pozostała tylko jedna wieża. Na ocalałym zrębie baszty w 1830 r.  postawiono drewnianą nadbudówkę na telegraf optyczny. W latach trzydziestych XX wieku zdjęto nadbudówkę i dokonano zabezpieczenia wieży. Od 1960 r. w Wieży Gedymina mieści się Muzeum Zamku Wileńskiego.

KATEDRA ŚW. STANISŁAWA – drewniany kościół pod wezwaniem św. Stanisława biskupa wzniesiony w 1387 r. przez Władysława Jagiełło. W 1399 r. kościół spłonął. Katedrę odbudował w stylu gotyckim Wielki Książe Witold. W 1530 r. katedra znów ucierpiała od pożaru. W 1557 r. odbudowana przez Bernarda Z. Gianottiego nabrała cech renesansowej architektury. W 1636 r. zbudowano kaplicę św. Kazimierza i złożono w niej relikwie świętego. Po wojnie z Moskwą w latach 1655 – 1661 katedra uległa przebudowie. Rekonstrukcji dokonał Vincent Salvador, który  w narożniku głównej fasady świątyni dobudował dwie wysmukłe wieżyczki – dzwonnice. Po stu latach, w 1769 r. runęła wieża zegarowa. Odbudowę zniszczonej świątyni powierzono Wawrzyńcowi Gucewiczowi, który przebudował bazylikę w stylu klasycznym. Po śmierci Gucewicza dzieła dokończył Michał Szulc. Kościół poświęcono w 1801 r.. W tym kształcie przetrwał do dziś. Obok stoi zabytkowa wieża – dzwonnica zbudowana w latach 1522 – 1524.

TRZY KRZYŻE  – na Górze Trzykrzyskiej, dawniej zwaną Łysą lub Krzywą, stoi duży Pomnik – trzy białe krzyże. Po raz pierwszy na Górze Łysej trzy drewniane krzyże wznieśli franciszkanie około 1636 r. W 1740 r. zmurszałe krzyże zamieniono nowymi, które przetrwały do 1869 r. i ze starości zawaliły się. Władze rosyjskie nie zezwoliły na ich odbudowę. Dopiero w 1916 r. z inicjatywy ks. Kazimierza Michałkiewicza postawiono krzyże betonowe według projektu Antoniego Wiwulskiego. Krzyże te przetrwały do 1951 r., kiedy to na rozkaz władz radzieckich zostały wysadzone w powietrze. W 1989 r. pomnik Trzech Krzyży został odbudowany.

KOŚCIOŁY św. Anny i św. Św. Franciszka i Bernardyna – historia budowy późnogotyckiego kościoła św. Anny jest prawie nieznana, nie są też znane nazwiska mistrzów, którzy świątynię wznieśli. Wzmianka o pierwszym kościele św. Anny pochodzi z 1501 r. W 1564 r. pożar zniszczył świątynię. W 1581 r. został odbudowany z funduszy Mikołaja Radziwiłła. W 1747 r. kościół został odnowiony przez Jana Krzysztofa Glaubitza. Pod względem architektonicznym najcenniejsza jest fasada zachodnia główna, nie mająca sobie równej w całej Europie Środkowo-Wschodniej. Murowany kościół św. św. Franciszka i Bernardyna zbudowali bernardyni około 1500 r. Nie wiadomo kto projektował i budował ten kościół, niektórzy przypuszczają, że Michał Ekinger. W 1655 r. świątynia została spalona. Po wojnie z Moskwą kościół odbudowano w stylu mieszanym od gotyku do renesansu. W końcu XVIII wieku dokonano rekonstrukcji wnętrza świątyni. Wnętrze kościoła hallowe,  częściowo ze sklepieniami krzyżowymi, częściowo gwiaździstymi i kryształowymi.

MUZEUM ADAMA MICKIEWICZA – mieści się w domu przy ul. Pilies 11 (d. Zaułek Bernardyński). Na początku XIX wieku kamieniczka była własnością  Zyckiego. Tutaj w dziedzińcu na parterze w 1822 r. mieszkał Adam Mickiewicz. W 1911 r.  kamieniczkę nabył Jan Obst, który w dawnym mieszkaniu Mickiewicza założył muzeum poety. Było ono czynne do drugiej wojny światowej. Dopiero w 1979 r. dokonano remontu budynku i przekazano Muzeum Nauki na Muzeum Adama Mickiewicza. Od 1983 r. w trzech pokojach na parterze mieści się niewielkie muzeum polskiego poety. Nieopodal, na skwerze przy kościele Bernardynów, wzniesiono w 1984 r. pomnik Adama Mickiewicza dłuta Gediminasa Jakubonisa.

KOŚCIÓŁ ŚW. JANA – budowę kościoła św. Jana rozpoczęto na polecenie Władysława Jagiełły w 1387 r. i trwała ona przypuszczalnie do 1426 r. Murowany kościół gotycki był znacznie mniejszy od obecnego. W XVI wieku kościół podupadł i stał się ruderą. W 1571 r. zniszczoną  świątynię otrzymali jezuici, którzy kościół przebudowali. W końcu XVI wieku obok kościoła zbudowano dzwonnicę, najwyższą budowlę w mieście. W 1737 r. znowu dokonano przebudowy świątyni pod kierunkiem J.K. Glaubitza. Zachowało się sześć kaplic bocznych. W kościele znajdują się  przyścienne pomniki A. Mickiewicza, S. Moniuszki, W. Syrokomli, płaskorzeźba T. Kościuszki i inne.

ZESPÓŁ UNIWERSYTETU WILEŃSKIEGO – zespół budynków uniwersytetu zajmuje prawie cały obwód dzielnicy Starego Miasta. Graniczy z ulicami Pilies ( Zamkowa), Śv. Jono (Świętojańska}, Universiteto (Uniwersytecka), i J. Tallat-Kelpsos (d. Skopówka). Gmachy uniwersyteckie otaczają dziedzińce: P. Skargi, M. Poczbutta, Centralny, M. Sarbiewskiego, M. Daukszy, F. Smuglewicza, Arkadowy, W. Gucewicza, A. Mickiewicza, S. Staniewicza, K. Szyrwida, Apteczny. Zespół gmachów uniwersytetu zaczął się kształtować około 1570 r. we wcześniej już zabudowanej murowanymi domami jurysdyce biskupiej. Historia Uniwersytetu Wileńskiego sięga XVI wieku.

RATUSZ – z zachowanych dokumentów wiadomo, że w drugiej połowie XVI wieku i na początku XVII wieku gmach ratusza był jednopiętrowy, w stylu gotyckim, posiadał obronną wieżę oraz pręgierz i szubienicę.  Kilkakrotnie zmieniał swój wygląd po pożarach i klęskach wojennych. W 1749 r. spłonęła drewniana wieża ratuszowa. Odbudowę powierzono J.K. Glaubitzowi. Po 1756 r. pracami kierował Tomasz Ruselli. W 1769 r. odbudowano wieżę, która po dziesięciu latach zawaliła się. W latach 1785-1799 ratusz odbudowano według projektu Wawrzyńca Gucewicza. Został wzniesiony gmach w stylu klasycystycznym z fasadą, której portyk wspiera się na 6 potężnych kolumnach doryckich. Obecnie w gmachu dawnego ratusza mieści się Muzeum Sztuki.

KLASZTOR BAZYLIANÓW i CERKIEW ŚW. TRÓJCY – wspaniała rokokowa brama prowadzi do zabudowań byłego klasztoru bazylianów oraz cerkwi św. Trójcy. Zabudowania klasztorne wzniesiono na początku XVI wieku. W lewym skrzydle ulokowano więzienie. Tutaj w latach 1823-1824 więziony był Adam Mickiewicz, o czym przypomina tablica w języku rosyjskim i litewskim przy wejściu. Cerkiew św. Trójcy ufundowana została przez Konstantego Ostrogskiego w 1514 r. Pierwotnie gotycka, ma trzy nawy równej wysokości i półkoliste absydy. Przebudowana przez J.K. Glaubitza po pożarze w 1748 r. uzyskała elementy rokokowe – dwie lekkie wieżyczki i wspomnianą bramę prowadzącą do klasztoru.

CERKIEW ŚW. DUCHA – w 1597 r. na mocy przywileju króla Zygmunta III Wazy zbudowano tu drewnianą cerkiew. W 1638 r. wzniesiono cerkiew murowaną na wzór jezuickiego kościoła św. Kazimierza. W 1749 r. świątynia spłonęła, pozostały tylko mury. Bogatą ornamentację stiukową oraz potrójny ikonostas o charakterze rokokowym zawdzięcza cerkiew przebudowie w latach 1749-1753. W 1850 r. w krypcie podziemnej zbudowano kaplicę, w której pochowane są szczątki świętych prawosławnych – Jana, Antoniego i Eustachego. Obok cerkwi wznosi się dzwonnica. Ponadto klasztory-monastery męski i żeński.

KOŚCIÓŁ ŚW. TERESY – na miejscu kościoła drewnianego Stefan Pac ufundował kościół  murowany, którego budowę ukończono w 1635 r. Autorem projektu kościoła był przypuszczalnie Ulryk. Inne źródła wymieniają tez Constantino Tencalla. Kościół zbudowany jest w stylu włoskiego baroku, wprowadzonego na Litwę przez Andrzeja Palladino i jest cennym zabytkiem XVII wieku. Główna fasada świątyni, bez wież posiada dwie kondygnacje. Kolumny portalu są granitowe z podstawami i głowicami z białego marmuru. Obok prezbiterium wznosi się wysmukła ośmioboczna dzwonnica z kopułą. Kościół zbudowano dla karmelitów bosych.

OSTRA BRAMA – jest jedyną bramą ocalałą z 9 istniejących w murach obronnych Wilna. Zbudowana w latach 1502-1522 nazywana była początkowo Miednicką, ponieważ stąd prowadziła droga do Miednik Królewskich. Później zaczęto nazywać ja Ostrą, ponieważ
znajdowała się w dzielnicy zwanej Ostrym Końcem. Brama jest wysoka, czworoboczna, przykryta dachem zasłoniętym attyką polską, ozdobioną motywami architektonicznymi. Od strony miasta w Bramie znajduje się kaplica z obrazem Matki Boskiej Ostrobramskiej, który pierwotnie zawieszony był na bramie. Karmelici w 1671 r. nad bramą wybudowali drewnianą kaplicę, w której umieścili obraz Matki Boskiej. W 1715 r. kaplica spłonęła, ale obraz uratowano. Na miejscu drewnianej zbudowano kaplicę murowaną w stylu barokowym i umieszczono w niej obraz Matki Boskiej.

CMENTARZ NA ROSSIE – 6 maja 1801 r. został założony cmentarz parafialny kościoła Wniebowstąpienia Pańskiego (Misjonarzy). Magistrat miasta Wilna wyznaczył na ten cel powierzchnię 3,51ha przy drodze z Popławów do Rybiszek na przedmieściu zwanym Rossa. W 1820 r. misjonarze otoczyli cmentarz murowanym ogrodzeniem. W 1841 r. zbudowano kaplicę w stylu gotyckim. Obok kaplicy były katakumby, które zostały zniszczone przed drugą wojną światową. Po zamknięciu kościoła, cmentarz przekazano parafii św. Jana (1844). Na cmentarzu pochowanych jest wielu zasłużonych dla kultury i nauki osób: Polaków, Litwinów i Białorusinów. Przed głównym wejściem znajduje się cmentarzyk  wojskowy. Leżą tu polegli w walkach o Wilno w latach 1919-1920 żołnierze. Pośród grobów żołnierzy pod ciężką płytą z granitu spoczywa Maria z Billewiczów Piłsudska i serce Józefa Piłsudskiego złożone w srebrnej urnie u jej stóp 12 maja 1936 roku.

KOŚCIÓŁ ŚW. ŚW. PIOTRA I PAWŁA – wzniesiony został na Antokolu. Pierwszy drewniany kościół zbudowano na tym miejscu za czasów Jagiełły, lecz w 1594 r. spłonął. W latach 1609-1616 wzniesiono nową świątynię, również drewnianą, do której z Krakowa sprowadzono dwóch kanoników laterańskich. Podczas wojny moskiewskiej w latach 1655-1661 i ten kościół został doszczętnie spalony. Budowę obecnego kościoła zainicjował Michał Pac. Wznoszenie świątyni rozpoczęto w 1668 r. i zakończono w 1678 r. Pracami kierowali budowniczowie Jan Zaor, Gianbattista Frediani. Kościół został zbudowany na wzór bazyliki watykańskiej. Szczególnie piękne są wnętrza: mury, sklepienia i kopuła pokryte tysiącami gipsowych rzeźb. Samych postaci ludzkich jest tu ponad dwa tysiące. Jest też piękna ambona w kształcie łodzi Piotrowej oraz dwa rokokowe ołtarzyki. Śmierć Michała Paca przerwała ukończenie głównego ołtarza.